Flavobacterium columnare

Deze zeer gevaarlijke bacterie is bij veel aquarianen beter bekend onder haar oude naam Flexibacter Columnaris, later dus gewijzigd in Flavobacterium columnare. Een veelgebruikte afkorting om aan te geven dat vissen besmet zijn met deze bacterie is kortweg “Flavo”, deze afkorting zal ik ook gebruiken in de rest van het artikel. Ook bij koi komt regelmatig besmetting voor, soms met desastreuse gevolgen. Flavo is een gram negatieve, staafvormige bacterie van gemiddeld 20 micron groot. Hoewel er 500 naast elkaar op één centimeter passen is dit door de staafvorm nog best groot voor een bacterie. Qua grootte is deze bacterie vergelijkbaar met de kleinste protozoa die als parasiet op koi te vinden is (Costia).

Ontstaan

Flavo is, zoals de meeste ziekteverwekkers op onze koi, een secundaire aandoening. De bacterie is vaak latent in de vijver aanwezig en grijpt zijn kans als de omstandigheden van de koi verslechteren, bijvoorbeeld door afnemende waterkwaliteit, slechte conditie van de vissen of stress.

Herkennen

Symptomen kunnen beginnen met slijmaanmaak op kop en bovenste deel van het lijf, maar meestal met vinrot (necrose (weefselverval) van vinnen) of bek. De huid vertoont soms een witte tot geelachtige kleur met huidzweren. Deze zweren vertonen een ronde wond met een witte rand (infectie komt van buitenaf). Weinig eetlust. Benauwdheid ontstaat als ook de kieuwen worden aangetast waardoor kieuwrot ontstaat. Massale sterfte kan het gevolg zijn.

Identificatie

Flavo is één van de weinige bacteriële aandoeningen op koi die via microscopisch onderzoek is vast te stellen. Normaliter zijn bacteriën te klein om onder de normale lichtmicroscoop te herkennen. Flavo heeft echter de bijzondere eigenschap om na deling aan elkaar vast te bijven zitten, waardoor er zich lange “draden” van aan elkaar vastzittende staafvormige bacteriën ontstaan. Deze “krioelende” draden zijn dan groot (lang) genoeg om onder de microscoop te herkennen.

Een afstrijkje van de kieuwen werkt meestal het best. Dit kan dan het best met een 400x vergroting worden bekeken. Na enige tijd hechten de bacteriën zich aan het afdekglaasje van je preparaat waarbij dunne draden ontstaan.

Een meer zekere methode is natuurlijk laboratoriumonderzoek van een swab, waarbij met behulp dan een wattenstaafje een monster van de kieuwen wordt genomen voor nader onderzoek. Dit laatste kun je niet zelf, hiervoor is hulp van een dierenarts, microbioloog of laboratorium nodig.

Behandelen

In het beginstadium kan een ontsmettingsmiddel uitkomst bieden. Meestal is echter een antibioticum door inspuiting noodzakelijk, met een middel dat als ‘werkzaam’ uit het antibiogram komt dat door het laboratorium van de swab wordt gemaakt. Bij alleen uitwendige infectie waterbehandeling. Snel ingrijpen is noodzakelijk, in korte tijd ontstaat een hoge infectiedruk. Uiteraard is het verbeteren van de omstandigheden ook belangrijk, om herhaling te voorkomen.

Wi lt u echt alles over de gezondheid van uw vijver en haar bewoners weten? Wij verkopen het prachtige, informatieve boek KoiBijbel: Gezondheid van Joop van Tol via onze webshop!